Alan Adı ve E-posta Yönetimi Nasıl Yapılır?
Alan adı ve e-posta yönetimi için tek harita: kayıt firması, DNS, hosting ve e-posta nerede durur, kimin elinde olmalı, yıllık kontrol listesi ve sık hatalar.
Hakkı Kaan Ada · 10 dk okuma
Bir sabah e-postalar gelmez, site açılmaz ya da müşteriler gönderdiğiniz teklifin spam klasörüne düştüğünü söyler. Sorunu çözmek için ilk soru hep aynıdır: "Alan adınız nerede, DNS'i kim yönetiyor, e-posta hangi hizmette?" Çoğu işletme sahibi bu soruların cevabını bilmez, çünkü hepsini yıllar önce siteyi yapan biri kurmuştur. Bu rehber, bu dört parçanın ne olduğunu, birbirine nasıl bağlandığını ve yönetimin neden işletmenin elinde olması gerektiğini anlatıyor.
Bu yazı bir dizinin ana rehberidir. Burada haritayı çiziyoruz; DNS kayıtları, e-postaların spam'e düşmesi, transfer ve taşıma gibi konular ayrı bölümlerde anlatılıyor. Alan adı uzantısı seçimi için com mu com.tr mi yazımıza, hosting seçimi için hosting yazımıza, kurumsal e-posta açmak için kurumsal e-posta yazımıza bakabilirsiniz.
Dört parça, dört ayrı soru
| Parça | Ne işe yarar | Nerede durur | Sorulacak soru |
|---|---|---|---|
| Alan adı | İşletmenin internetteki adı | Kayıt firması (registrar) | Hesap kimin adına, ne zaman bitiyor? |
| DNS | Adın hangi sunucuya ve hangi e-posta hizmetine gideceğini söyleyen rehber | Kayıt firması, hosting ya da ayrı bir DNS hizmeti | DNS'i kim değiştirebilir? |
| Web hosting | Sitenin dosyalarının durduğu sunucu | Hosting firması | Panel kimin elinde, yedek nerede? |
| E-posta | Kurumsal adreslerin kutuları | Hosting içi e-posta ya da ayrı bir e-posta hizmeti | Kutular nerede, kimin yönetiminde? |
Bu dört parçanın aynı firmada olması gerekmez. Örneğin alan adı bir kayıt firmasında, DNS ayrı bir hizmette, site bir hosting firmasında, e-posta da başka bir e-posta sağlayıcısında olabilir. Karışıklık da buradan doğar: bir firmayı aradığınızda "o bizde değil" cevabı alırsınız.
Parçalar nasıl birbirine bağlanır
Bağlantıyı kuran DNS'tir. Google'ın DNS belgesindeki tanımlarla temel kayıtlar şöyledir:
| Kayıt | Görevi | Bozulursa |
|---|---|---|
| NS | Alan adının DNS bilgisini hangi sunucuların tuttuğunu belirtir | Hiçbir şey çalışmaz |
| A | Alan adını, hizmetin çalıştığı bilgisayarın IP adresine bağlar | Site açılmaz |
| CNAME | Bir takma adı asıl ada bağlar, örneğin www'yi ana alana | www'li adres açılmaz |
| MX | E-postanın hangi sunuculara gideceğini söyler, öncelik değerleriyle | E-posta gelmez |
| TXT | Dış hizmetlere metin bilgi verir; doğrulama ve SPF, DKIM, DMARC gibi e-posta güvenliği | E-postalar spam'e düşebilir, doğrulamalar başarısız olur |
Bu tablodaki kayıtların ayrıntısını ve sık yapılan hataları dizinin DNS kayıtları bölümünde, e-posta güvenlik kayıtlarını SPF, DKIM ve DMARC bölümünde anlattık.
Kimin elinde olmalı
En önemli kural şu: bu parçaların yönetim hesapları işletmenin adına ve işletmenin erişebileceği bir e-postaya bağlı olmalı. Siteyi yapan firma ya da çalışan elbette erişebilir, ama sahibi işletmedir. Aşağıdaki tablo hangi durumun ne riski taşıdığını gösteriyor:
| Durum | Risk | Yapılacak |
|---|---|---|
| Alan adı ajansın hesabında | Ajansla yollar ayrılınca ad da gidebilir | Kendi hesabınıza transfer veya hesap devri |
| Kayıt e-postası eski çalışanın adresi | Yenileme ve güvenlik uyarıları kimseye ulaşmaz | İşletmeye ait bir adresle değiştirin |
| DNS'i kimin değiştirebildiği belirsiz | Yanlış kayıt, site ya da e-posta kesintisi | Erişimi olanları listeleyin |
| E-posta kutuları kişisel hesapta | Kişi ayrılınca yazışmalar da gider | Kurumsal hizmette yönetici hesabı işletmede |
| Tek kişide bütün parolalar | O kişiye ulaşılamazsa iş durur | İkinci yetkili ve iki adımlı doğrulama |
Hesapların güvenliği için iki adımlı doğrulama yazımıza bakın. Kayıt firması ve DNS hesapları, ele geçirildiğinde sitenizi ve e-postanızı birlikte götürebilecek hesaplardır.
Bir sayfalık alan adı haritası
Aşağıdaki tabloyu kendi işletmeniz için doldurun ve hesap envanterinizin yanına koyun. Örnek değerler kurgusaldır:
| Bilgi | Örnek |
|---|---|
| Alan adı | ornekdukkan.com.tr |
| Kayıt firması ve hesap sahibi | Kayıt firması A, işletme hesabı |
| Bitiş tarihi ve otomatik yenileme | Haziran, otomatik yenileme açık |
| DNS nerede | Hosting firması B'nin paneli |
| Site nerede | Hosting firması B |
| E-posta nerede | E-posta sağlayıcısı C |
| SPF, DKIM, DMARC durumu | SPF ve DKIM var, DMARC izleme modunda |
| Kim değişiklik yapabilir | İşletme sahibi ve bakım firması |
Bu harita, sorun anında hangi firmayı arayacağınızı da gösterir. Site açılmıyorsa önce hosting ve DNS'e, e-posta gelmiyorsa MX kayıtlarına ve e-posta sağlayıcısına, e-postalar spam'e düşüyorsa TXT kayıtlarına ve gönderim hizmetlerine bakılır.
Değişiklik yaparken: TTL ve zamanlama
DNS'te bir kaydı değiştirdiğinizde etkisi hemen görülmeyebilir. Google'ın DNS belgesine göre her kaydın TTL değeri, değişikliğin kaç saniye sonra geçerli olacağını belirler; TTL değeri 86400 olan bir kayıttaki değişiklik 24 saate kadar sürebilir. Aynı belge kurulum sırasında 3600, hızlı geri dönüş gerekebilecek durumlarda 300, kayıtlar oturduktan sonra 86400 gibi değerler öneriyor.
Bu yüzden hosting taşıma ya da e-posta sağlayıcısı değiştirme gibi bir işten birkaç gün önce ilgili kayıtların TTL değerini düşürmek, değişikliğin daha hızlı yayılmasını sağlar. İş bittikten sonra değeri yeniden yükseltebilirsiniz. Değişikliği hafta sonu ya da sakin saatte yapın ve eski hizmeti hemen kapatmayın.
Siteyi yapan firmayla ayrılırken
Alan adı ve e-posta karmaşasının en çok yaşandığı an, web sitesini yapan firmayla yolların ayrıldığı andır. Ayrılmadan önce şunları yazılı olarak teslim alın: kayıt firmasındaki hesabın giriş bilgisi ya da alan adının sizin hesabınıza aktarılması, DNS panelinin erişimi ve mevcut kayıtların listesi, hosting panelinin erişimi ve sitenin güncel yedeği, e-posta hizmetinin yönetici hesabı. Bunlardan biri eksik kalırsa yeni firmayla çalışmaya başladığınızda ilk haftalarınız eski bilgileri aramakla geçer. Ayrılık dostça da olsa bu listeyi tamamlamadan son ödemeyi yapmayın. Sözleşmeye neler yazılması gerektiğini web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler yazımızda anlattık.
Yıllık kontrol listesi
- Alan adının bitiş tarihi ve otomatik yenileme açık mı?
- Kayıt firmasındaki iletişim e-postası işletmeye mi ait?
- Kayıt firması, DNS ve hosting hesaplarında iki adımlı doğrulama açık mı?
- Hesaplara erişebilen kişiler güncel mi, ayrılanlar çıkarıldı mı?
- DNS'te artık kullanılmayan eski kayıtlar var mı?
- E-posta gönderen bütün hizmetler (site formu, SMS ve e-posta aracı, fatura programı) SPF ve DKIM'e dahil mi?
- SSL sertifikası otomatik yenileniyor mu? Ayrıntı için SSL yazımıza bakın.
- Site ve e-posta yedekleri nerede, en son ne zaman denendi?
Sorun anında hangi firmayı aramalı
Haritanız hazırsa sorun anında doğru kapıyı çalmak kolaylaşır. Site hiç açılmıyor, e-posta da gelmiyorsa önce alan adının süresine ve kayıt firmasına bakın. Yalnız site açılmıyorsa hosting firmasını ve DNS'teki A kaydını kontrol edin. Yalnız e-posta gelmiyorsa e-posta sağlayıcısını ve MX kayıtlarını, gönderdiğiniz e-postalar spam'e düşüyorsa TXT kayıtlarını ve adınıza gönderim yapan hizmetleri inceleyin. Her firmaya yazarken alan adınızı, sorunun başladığı saati ve son yapılan değişikliği belirtin.
Sık yapılan hatalar
- Hepsini tek kişiye bırakmak. O kişiye ulaşılamazsa küçük bir değişiklik bile günler sürer.
- Yenileme uyarısını kaçırmak. Eski bir adrese giden uyarı, adın süresinin dolmasına yol açabilir.
- DNS'te tahminle değişiklik yapmak. Bir kaydı silmek, bilmediğiniz bir hizmeti durdurabilir. Değişiklikten önce mevcut kayıtların ekran görüntüsünü alın.
- E-posta gönderen hizmetleri unutmak. Site formu ya da fatura programı adınıza gönderiyorsa SPF ve DKIM'de yer almalı.
- Hosting kapanınca e-postanın da gideceğini bilmemek. E-posta hosting içindeyse taşıma ikisini birlikte planlamayı gerektirir.
Dizinin bölümleri
Bu rehberin başlıkları ayrı bölümlerde anlatılıyor. Yayınlanan bölümlere aşağıdan ulaşabilirsiniz; diğerleri yayınlandıkça bağlantıları eklenecek.
- Alan adı seçmek. Kısa, okunur ve markaya uygun ad; uzantı ve yazım hataları.
- Alan adı transferi. Adı ajansın hesabından kendi hesabınıza ya da başka bir kayıt firmasına almak.
- DNS kayıtları ne işe yarar. A, CNAME, MX, TXT ve NS kayıtları, TTL ve güvenli değişiklik sırası.
- SPF, DKIM ve DMARC. E-postaların neden spam'e düştüğü, kayıtların kurulması ve DMARC'ın kademeli sıkılaştırılması.
- Hosting taşıma. Siteyi ve e-postayı kesintisiz başka bir firmaya almak.
- Süresi dolan alan adı. Bitişten önce ve sonra neler olur, adı geri almak.
Alan adı, hosting ve kurumsal e-posta düzeninizi tek elden kurmak ya da var olanı toparlamak için alan adı ve hosting hizmetimize bakabilirsiniz. Haritanızı birlikte çıkarmak için Teklif Al sayfasından bize yazın.
Kaynaklar
Sık sorulan sorular
Alan adı, hosting ve e-posta aynı firmada olmak zorunda mı?
Hayır. Üçü ayrı hizmetlerdir ve farklı firmalarda durabilir. Tek firmada tutmak yönetimi kolaylaştırır, ayırmak bir hizmet sorun çıkardığında diğerlerini korur. Önemli olan hangisinin nerede durduğunu ve hesapların kimin adına olduğunu bilmektir.
Alan adımın sahibi kim, nasıl anlarım?
Kayıt firmasındaki hesaba kimin giriş yapabildiğine ve kayıt bilgilerinde kimin adının yazdığına bakın. Siteyi yapan firmanın hesabındaysa bunu bir an önce kendi hesabınıza almak için konuşun. Ayrıntısını dizinin ilgili bölümünde anlatacağız.
DNS kaydını değiştirince neden hemen olmuyor?
Her DNS kaydının bir TTL değeri vardır. Google'ın DNS belgesine göre bu değer, değişikliğin kaç saniye sonra geçerli olacağını belirler. Örneğin TTL değeri 86400 olan bir kayıttaki değişiklik 24 saate kadar sürebilir.
Bu dizinin bölümleri ne zaman yayınlanacak?
Bölümler sırayla yayınlanıyor. Her yeni bölüm yayınlandığında bu rehberdeki ilgili satıra bağlantı eklenir.
Yorumlar
Henüz yorum yok. Sorunuzu ya da deneyiminizi yazın; yazar olarak yanıtlıyoruz.
