Web Sitesi Yaptırırken Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Sorulacaklar

Bir web sitesi yaptırmak, dışarıdan bakınca birkaç sayfa ve bir tasarımdan ibaret görünür. İşin içine girince alan adının kimin adına alınacağı, içeriklerin kim tarafından yazılacağı, sitenin kaç yıl sonra yeniden yapılması gerekeceği gibi sorular çıkar. Bu soruların cevabı baştan konuşulmazsa proje uzar, bütçe aşılır ya da teslim edilen site işletmenin ihtiyacını karşılamaz.

Bu yazıda, web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenleri bir işletme sahibinin gözünden sıraladık. Her maddenin altında, görüştüğünüz ajansa veya serbest çalışana sorabileceğiniz somut sorular var.

1. Siteden ne beklediğinizi tek cümleyle yazın

"Bir web sitemiz olsun" bir hedef değildir. Sitenin asıl işi ne olacak? Telefonla arayan müşteri sayısını artırmak mı, teklif formu toplamak mı, ürün satmak mı, yoksa bayilere ve tedarikçilere güven vermek mi? Bu cümle, tasarım kararlarından sayfa sayısına kadar her şeyi belirler.

Bu cümleyi yazdıktan sonra, sitenin başarılı olup olmadığını nasıl anlayacağınızı da düşünün. Formdan gelen talep sayısı mı, telefon aramaları mı, yoksa satış temsilcinizin "siteye baktım" diyen müşteri sayısı mı? Ölçmek istediğiniz şey belliyse, geliştirici formlara ve düğmelere buna göre takip kodu ekleyebilir.

Örneğin bir tesisat firmasının sitesinde en önemli şey, mobilde ilk ekranda görünen arama düğmesi ve hizmet bölgeleri listesidir. Bir sanayi üreticisinde ise ürün katalogları, teknik dokümanlar ve İngilizce dil seçeneği öne çıkar. İkisine aynı şablonu uygulamak işe yaramaz.

2. Alan adı ve hosting sizin adınıza olsun

En sık karşılaştığımız sorunlardan biri, alan adının yıllar önce siteyi yapan kişinin hesabında kalmasıdır. O kişiye ulaşılamadığında işletme kendi adresini yönetemez hale gelir. Bu nedenle:

• Alan adı işletmenin unvanıyla ve işletmeye ait bir e-posta adresiyle kayıtlı olmalı.
• Alan adı kayıt firmasının paneline giriş bilgileri sizde bulunmalı.
• Hosting ajans üzerinden alınsa bile, sözleşmede sitenin dosyalarının ve veritabanının size ait olduğu yazmalı.

Şunu sorun: "Çalışmayı bırakırsak siteyi başka bir sunucuya taşıyabilir miyiz, dosyaları bize teslim eder misiniz?"

3. Teklifin kapsamını madde madde görün

İki teklif arasındaki fark çoğu zaman fiyatta değil, kapsamdadır. Birinde yönetim paneli, çoklu dil ve teslim sonrası destek dahildir, diğerinde değildir. Teklifleri karşılaştırmadan önce şu kalemlerin yazılı olduğundan emin olun:

• Hangi sayfalar yapılacak (liste halinde)
• Yönetim panelinden neleri değiştirebileceksiniz
• Kaç tur tasarım revizyonu hakkınız var
• Teslim takvimi ve aşamalar
• Hosting, alan adı ve SSL sertifikası kimde ve yenileme ücreti kimin sorumluluğunda
• Teslim sonrası ne kadar süre ücretsiz hata düzeltme yapılıyor

Fiyatın nelere göre değiştiğini merak ediyorsanız web sitesi fiyatları nasıl belirlenir yazımıza da göz atabilirsiniz.

4. Hazır tema mı, özel tasarım mı?

Hazır tema ile yapılan siteler hızlı ve ekonomik olabilir. Sorun, temanın içinde kullanmadığınız onlarca özelliğin gelmesi ve sitenin ağırlaşmasıdır. Ayrıca aynı temayı sektörünüzdeki başka firmalar da kullanıyor olabilir.

Özel tasarımda ise yapı işletmenize göre kurulur, gereksiz kod olmaz. Karar verirken şu tabloya bakabilirsiniz:

Konu	Hazır tema	Özel tasarım
Teslim süresi	Kısa	Daha uzun
Kendine özgü görünüm	Sınırlı	Tam
Sayfa hızı	Temaya bağlı, çoğu zaman ağır	Gereken kadar kod
Sonradan özel işlev ekleme	Eklentilere bağımlı	Doğrudan geliştirilebilir

WordPress ile özel yazılım arasındaki farkı ayrıntılı anlattığımız WordPress mi özel yazılım mı yazısı bu kararda yardımcı olur.

5. İçeriği kimin hazırlayacağını baştan netleştirin

Projelerin en çok beklediği yer tasarım ya da kodlama değil, içeriktir. "Hakkımızda metnini gönderecektik" diye haftalar geçer. Teklif aşamasında şunları konuşun:

• Sayfa metinlerini siz mi yazacaksınız, ajans mı?
• Ürün veya hizmet fotoğrafları var mı, çekim gerekiyor mu?
• Logo ve kurumsal renkler vektörel formatta elinizde mi?
• Eski siteden taşınacak içerik var mı?

İçerik hazır değilse sitenin yayına çıkış tarihini içeriğe göre planlayın. Boş "lorem ipsum" metinleriyle yayına alınan site hem müşteriye hem Google'a kötü bir ilk izlenim bırakır.

6. Mobil görünümü ayrı bir iş olarak ele alın

Ziyaretçilerin önemli bir kısmı sitenize telefondan gelir. Tasarım onayı verirken yalnızca masaüstü görseline bakmayın, mobil tasarımı da ayrıca isteyin. Kontrol etmeniz gerekenler:

• Telefon numarası tıklanınca arama başlatıyor mu?
• Menü başparmakla rahat açılıyor mu?
• Formlar telefonda kolay doldurulabiliyor mu?
• Yazılar büyütmeye gerek kalmadan okunuyor mu?

7. Hız, tasarım kadar önemli

Yavaş açılan bir site, ziyaretçinin geri dönüp rakibe tıklaması için yeterli bir sebeptir. Google da sayfa deneyimini sıralamada dikkate alır. Teslimden önce siteyi Google PageSpeed Insights aracında test etmesini isteyin ve sonucu birlikte değerlendirin. Büyük boyutlu görseller, gereksiz eklentiler ve ucuz paylaşımlı sunucular yavaşlığın en yaygın sebepleridir. Konuyu web sitesi hız optimizasyonu yazısında daha ayrıntılı anlattık.

8. SEO altyapısı sonradan eklenmez, baştan kurulur

SEO çoğu zaman "site bitince bakarız" denilen bir konudur. Oysa temel altyapı sitenin yapısıyla birlikte kurulmalıdır:

• Her sayfanın kendine ait başlık ve açıklama alanı
• Anlamlı adresler (örneğin /hizmetler/kombi-bakimi, /sayfa?id=12 değil)
• Başlık hiyerarşisi (her sayfada tek ana başlık, alt başlıklar düzenli)
• Görsellerde açıklayıcı alternatif metin
• Site haritası ve Google Search Console bağlantısı
• Eski site varsa, eski adreslerden yenilerine yönlendirme

Son madde özellikle önemlidir. Yıllardır yayında olan bir siteyi yenilerken eski adresler yönlendirilmezse, Google'da kazanılmış sıralamalar kaybolabilir.

9. Güvenlik ve yedekleme kimin sorumluluğunda?

Bir site yayına çıktıktan sonra da bakım ister. Yazılım güncellemeleri yapılmazsa güvenlik açıkları oluşur, yedek alınmazsa bir sorun anında aylarca emek verilen içerik kaybolabilir. Sorulacaklar:

• SSL sertifikası kurulu ve otomatik yenileniyor mu?
• Yedek ne sıklıkla alınıyor ve nerede saklanıyor?
• Yazılım ve eklenti güncellemelerini kim yapacak?
• Site saldırıya uğrarsa ne kadar sürede müdahale ediliyor?

Bu işleri kendiniz takip etmek istemiyorsanız, teklif aşamasında aylık veya yıllık bir bakım ve güvenlik hizmeti isteyin ve bu hizmetin neleri kapsadığını yazılı olarak alın. "Bakım dahil" ifadesi tek başına bir şey anlatmaz; hangi işin hangi sıklıkla yapıldığı önemlidir.

10. KVKK ve yasal metinleri atlamayın

İletişim formu, teklif formu veya bülten kaydı olan her site kişisel veri toplar. Bu durumda aydınlatma metni, çerez politikası ve gerektiğinde açık rıza onayı bulunmalıdır. Bu metinlerin içeriği işletmenize özeldir ve bir hukukçunun görüşüyle hazırlanması en doğrusudur. Geliştiricinin görevi ise bu metinlerin doğru yerde gösterilmesi ve formların yalnızca gerekli bilgiyi toplamasıdır.

11. Teslimde neyi alacağınızı bilin

Site yayına çıktığında elinizde şunlar olmalı:

1. Yönetim paneli kullanıcı adı ve şifresi (sizin adınıza açılmış bir hesap)
2. Alan adı ve hosting erişim bilgileri
3. Panelin nasıl kullanılacağını anlatan kısa bir eğitim veya video
4. Google Search Console ve Analytics hesaplarına yönetici erişimi
5. Kullanılan ücretli eklenti veya lisanslar varsa listesi ve yenileme tarihleri

12. Teslim sonrası desteği yazılı hale getirin

Site teslim edildikten sonra ortaya çıkan hatalar normaldir, önemli olan bunların nasıl ele alınacağıdır. Ücretsiz hata düzeltme süresi, bu süre dolduktan sonraki bakım koşulları ve yeni özellik taleplerinin nasıl fiyatlandırılacağı sözleşmede yer almalıdır. "Ararsınız, hallederiz" sözü iyi niyetlidir ama altı ay sonra kimse ne konuşulduğunu hatırlamaz.

Görüşmeye giderken yanınıza alın: kısa kontrol listesi

• Sitenin asıl hedefi tek cümleyle yazıldı mı?
• Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz 2-3 örnek site belirlendi mi?
• Alan adı kimin adına, giriş bilgileri sizde mi?
• Teklifte sayfa listesi, revizyon hakkı ve takvim var mı?
• İçerik ve fotoğrafları kim hazırlayacak?
• Mobil tasarım ayrıca onaylanacak mı?
• SEO altyapısı ve eski adres yönlendirmeleri kapsamda mı?
• Yedekleme, güncelleme ve SSL kimin sorumluluğunda?
• Teslim sonrası destek süresi yazılı mı?

Bu listeyi doldurduğunuzda, görüştüğünüz her firmaya aynı soruları sorabilir ve teklifleri gerçekten karşılaştırılabilir hale getirebilirsiniz.

HKASOFT olarak 2018'den beri kurumsal siteleri bu soruların cevaplarıyla başlayarak planlıyoruz. Siz de ihtiyacınızı birkaç cümleyle anlatırsanız, kapsamı ve takvimi netleştirip size yazılı bir teklif hazırlayalım: Teklif Al.

Sık sorulan sorular