Şahıs işletmesi mi, limited şirket mi: karar verirken hangi soruları soruyoruz?

Tanışma görüşmelerinin önemli bir kısmı bu soruyla başlar ve tek cümlelik bir cevabı yoktur. İki yapının vergilendirilmesi, sorumluluğu, kuruluş ve kapanış işlemleri farklıdır. Biz kararı rakamla değil, işin kendisini anlatan birkaç soruyla başlatıyoruz.

Masaya koyduğumuz sorular

1. Tek başınıza mı, ortakla mı çalışacaksınız?
2. İlk yıl için gelir ve gider tahmininiz ne kadar?
3. Kârın ne kadarını işte bırakıp ne kadarını çekmeyi düşünüyorsunuz?
4. Müşterileriniz kurumsal firmalar mı, son tüketici mi?
5. İleride yatırımcı almak veya hisse devretmek gündemde mi?
6. İşin borç ve risk doğurma ihtimali ne kadar?

Sorumluluk farkı

Şahıs işletmesinde işletmenin borcu ile sahibinin borcu ayrışmaz. Limited şirkette ortaklar kural olarak koydukları sermaye ile sorumludur; ancak kamu borçlarında ortakların ve müdürlerin sorumluluğuna ilişkin ayrı hükümler vardır. Bu yüzden "şirket kurarsam hiçbir borçtan şahsen sorumlu olmam" düşüncesi doğru değildir.

Vergilendirme ve işlem yükü

Şahıs işletmesinin kazancı gelir vergisi tarifesine göre, kademeli olarak vergilendirilir. Şirket kazancı kurumlar vergisine tabidir; ortaklara kâr dağıtıldığında ayrıca vergilendirme gündeme gelir. Hangisinin daha uygun olduğu kazanç düzeyine ve kâr dağıtım planına bağlıdır. Bu nedenle sizin verdiğiniz tahmini rakamlarla iki senaryoyu yan yana hesaplıyoruz.

İşlem yükü de farklıdır. Şirkette genel kurul, pay defteri, karar defteri ve ticaret sicil işlemleri bulunur; kapanış da tasfiye süreciyle yapılır ve aylar sürebilir. Şahıs işletmesi daha kısa sürede açılır ve kapanır, ama büyüdükçe şirkete dönüşüm ayrıca planlanmalıdır.

Kurumsal müşterilerle çalışacak olanlar için bir başka pratik konu da karşı tarafın beklentisidir. Bazı firmalar tedarikçi kaydında şirket statüsü, ticaret sicil gazetesi veya belirli e-belge uygulamaları isteyebilir. Bu tür bir sözleşme masadaysa, karar vermeden önce karşı firmanın tedarikçi şartlarını öğrenip görüşmeye getirmeniz değerlendirmeyi kolaylaştırır.

Selma Aksu bu görüşmelerde iki sütunlu bir not hazırlar ve size bırakır. Karar her zaman işletme sahibinindir; bizim işimiz her iki yolun sonuçlarını açıkça yazmaktır.